نشانه‌شناسی لایه‌ای زمان در نمایشنامۀ «العصفور الأحدب» اثر محمد الماغوط

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور

2 استادیارگروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان

10.29252/mcal.2021.14222.2033

چکیده

نشانه‌شناسی لایه‌ای با زیرساخت رمزگان، زبان، گفتار و بافت در پی ارائۀ­ تحلیلی دقیق از متن است. در چارچوب این نظریه سطوح متنی  با خوانش گفتاری نشانه‌ها در قالب رمزگان، ایجاد می‌گردند و هر نشانه در تعامل گفتمانی به متن تبدیل می‌شود. هدف از انجام پژوهش حاضر آن است که بر اساس روش تحلیل نشانه­شناسی به­خوانش لایه‌ای زمان در نمایشنامۀ «العصفور الأحدب» پرداخته‌ شود و ضمن تبیین مهم‌ترین نشانه‌های زمانی، نحوۀ­ سازمان­دهی آنها و ارتباطشان با دیگر سطوح نشانه­ای از قبیل صحنه، شخصیت، کشمکش و مکان، مورد واکاوی قرار­گیرد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد میان عنصر زمان با لایه‌های دیگر ارتباطی متقابل وجود دارد. این عنصر گاهی به­صورت صریح و در محور هم‌نشینی و گاهی به­شکل ضمنی و در محور جانشینی، سبب پیشبرد سطوحی همچون دکور، نور، صدا و ...  می‌شود. آن سطوح در ساماندهی و گزینش مؤلفه‌های زمانی تأثیر بسزایی دارند. زمان چرخه‌ای نسبت به دیگر انواع زمان کارکرد گستره‌تری دارد. با تکیه بر یافته­های تحقیق و با توجه به تحلیل نظام دلالی متن، ریشه­ این امر در بحران‌های سیاسی اقتصادی جوامع عربی جستجو می­شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Layered semiology of time in the play Humpback Sparrow by Mohammad al-Maghout

نویسندگان [English]

  • Shahla Shakibaee Far 1
  • Mohsen Seifi 2
  • Ali Najafi Ivaki 3
1 Associate Professor of Arabic Language and Literature in University of Payam- e- Noor
2 Associate Professor of Arabic Language and Literature in Kashan University
3 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Kashan University
چکیده [English]

Layered semiology serves to analyze a text exactly using the substructures of symbols, language, speech and context. In the framework of the theory, text layers are created by the spoken consideration of signs in the form of symbols, and the signs are changed into text in speech interaction. The purpose of this study is to consider the layer of time in the play Humpback Sparrow through a semiotic analysis and explain the most important time signs, how to organize them, and their relationships with the other levels of signs such as scenes, characters, conflicts and places. The research findings show that there is a correlation between the element of time and the other layers. This element sometimes implicitly and in the axis of substitution causes the promotion of surfaces such as decor, light and sound. Those levels have a great impact on the organization and selection of time components. Cyclic time has wider applications than other types of time. Based on the research finding and according to the evidence in the text, the root of this issue should be sought in political and economic crises of Arab societies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Layered semiology
  • Time
  • Social-critical play
  • Humpback Sparrow
  • Muhammad Al-Maghout
- احمدی، بابک، (۱۳۹۲ش)، ساختار تاویل متن، تهران: مرکز.
- اسلین، مارتین، (۱۳۷۵ش)، دنیای درام، مترجم: محمد شهبا، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
- الام،کر، (۱۳۸۲ش)، نشانه‌شناسی تئاتر و درام، فرزان سجودی، تهران: قطره  
- سجودی، فرزان، (۱۳۸۳ش)، نشانه‌شناسی کاربردی، تهران: قصه.
- شایگان، داریوش (۱۳۸۸ش). آفرینش افق‌ها (منتخباتی از آثار)، تهران: فرزان روز.  
- شفیعی، اسماعیل و جلیل خلیل آذر،( ۱۳۸۹ش)، «بررسی نسبت نور، سایه و تاریکی با تئاتر در قبل و بعد از آدولف آپیا»، نشریه هنرهای زیبا- هنرهای نمایشی وموسیقی، دوره ۲، شماره ۴۱: صص۴۲-۳۳.
- شوالیه، ژان و آلن گربران (۱۳۸۵ش). فرهنگ نمادها، مترجم: سودابه فضایلی، تهران: جیحون.
- ضیمران، محمد، (۱۳۸۹ش)، گذار از جهان اسطوره به فلسفه، تهران: هرمس
- کوپر، جی.سی، (۱۳۷۹ش)، فرهنگ مصور نماد‌های سنتی، ملیحه کرباسیان: تهران:  فرشاد.
- لوته، یاکوب، (۱۳۸۸ش)، مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما، ترجمه امید نیک فرجام. تهران: مینوی
- لیکاف، جرج، (۱۳۸۳ش)، نظریه استعاره معاصر، مترجم: فرزان سجودی، تهران: سوره مهر.
- مکی، ابراهیم، (۱۳۸۸ش)، مقدمه بر فیلم‌نامه‌نویسی و کالبد شناسی یک فیلم‌نامه، تهران: سروش.
-جعفرسلیمان‌ابوبکر، دعاء، (۲۰۱۶م)، «الدیکور مکون بصری علی خشبة المسرح»، زینب عبدالله محمد صالح، جامعة السودان للعلوم و التکنولوجیا.
- خلف، عصام کامل، ( ۲۰۰۳م)، الاتجاه السیمیولوجی و نقد الشعر، القاهرة: دار فرحة للنشر و التوزیع.
- سرحان، سمیر، (لا­‌تا). دراسات فی الادب المسرحی، بغداد: دار البحوث العامة.
 - صویلح، خلیل، ( ۲۰۰۲م)، کان و اغتصاب کان، بیروت: دارالبلد.
- فردونی، ماریو، (لا­‌تا)، الموضات و الازیاء فی الفلم، طه فوزی، القاهره: الموسسة المصریة العامة للتالیف.
- قاسم، سیزا، (۱۹۸۵م)، بناء الروایة، بیروت: دار التنویر للطباعة و النشر.
- الماغوط، محمد، (۱۹۹۸م)، العصفور الاحدب، بیروت: دار المداوی.